συζητηση με την ΠΑΝΣΠΟΥΔΑΣΤΙΚΗ
Η ΠΡΟΠΑΓΑΝΔΑ
ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΜΜΕ ΚΑΙ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗ
ΝΙΚΟΥ ΑΝΤΩΝΑΚΟΥ
Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση. Είναι μεγάλη χαρά για τον καθένα να στέκεται μπροστά στους ανθρώπους, και με τις σκέψεις -και τις λέξεις- να προσπαθεί μαζί τους να κατανοήσει και να εξηγήσει τον κόσμο. Και αυτή η χαρά είναι διπλή, όταν έχεις την τύχη να επικοινωνείς με ανθρώπους που μοιράζονται, το λιγότερο, κοινές ανησυχίες. Με ανθρώπους που πρέπει να περισσεύουν τα πολλά λόγια. Τα περισσότερα τα λες με νοήματα, με χειρονομίες, με σιωπές….
Ποτέ μια εισήγηση, όσο καλή κι αν είναι, δεν λύνει το πρόβλημα. Αυτό που κάνει, αυτό που πρέπει να κάνει, είναι να βάλει το ζήτημα. Να ανοίξει, δηλαδή, την κουβέντα. Τα υπόλοιπα απαιτούν χρόνο, σκέψη και αγώνα. Ας πούμε, λοιπόν, πως ετούτη η εισήγηση θα σταθεί η αφορμή “να ερευνηθεί το θέμα περισσότερο”. Ο καθένας πρέπει να ψάξει παραπέρα… Τα Μ.Μ.Ε. και η Τέχνη -έτσι ή αλλιώς- καθορίζουν τη ζωή μας, διαμορφώνουν το χαρακτήρα μας, επηρεάζουν τη σκέψη μας.
Πριν προχωρήσουμε, στο κυρίως θέμα μας, που είναι η «Η ΠΡΟΠΑΓΑΝΔΑ ΜΕΣΑ
ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΜΜΕ ΚΑΙ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗ », πρέπει να πούμε τι είναι, τέλος πάντων, αυτά τα Μ.Μ.Ε., σε ποιον ανήκουν, και τέλος, με ποιανού το μέρος είναι!
Τα Μ.Μ.Ε., στο σύνολό τους, είναι ένα καταπληκτικό εργαλείο, ένας θαυμάσιος μηχανισμός, που συλλέγει και μεταδίδει την πληροφορία. Ένα χρήσιμο και αποτελεσματικό εργαλείο. Ένας προοδευτικός μηχανισμός, που διευκολύνει τη ζωή του ανθρώπου. Είναι ένα εργαλείο που, με μεγάλη ευκολία, σου ξεδιπλώνει μπροστά σου τόσο τον άνθρωπο όσο και την ανθρωπότητα. Ένα εργαλείο που σου επιτρέπει να συνδιαλέγεσαι με τους συνανθρώπους σου από τη μια άκρη της γης έως την άλλη. Με λίγα λόγια είναι μια επανάσταση. Ένα επίτευγμα. Μια ανέλπιστη ευτυχία για τον άνθρωπο και την πορεία του.
Ό,τι ύμνους και να γράψεις για τα Μ.Μ.Ε. και για την Τέχνη, πολύ περισσότερο, θα είναι λίγο. Η πρόοδός τους είναι και πρόοδος του ίδιου του ανθρώπου. Χάρις σε αυτά ολόκληρος ο πλανήτης μας έγινε μια οικογένεια. Μάθαμε ο ένας τις συνήθειες του άλλου. Τα προβλήματα. Τις αγωνίες. Τις ελπίδες. Πονέσαμε και χαρήκαμε την ίδια στιγμή ολόκληρη η ανθρωπότητα. Πατήσαμε όλη μαζί με τον πρώτο άνθρωπο στο φεγγάρι. Τα Μ.Μ.Ε. είναι από τις μεγαλύτερες επαναστάσεις του ανθρώπινου μυαλού. Είναι μια παγκόσμια έκρηξη που άλλαξε τον κόσμο. Που πλάτυνε την γνώση!
Όμως, στ΄ αλήθεια, πόσα όμορφα πράγματα, τελικά, από την κακή χρήση που τους γίνεται, δεν μας έκαναν να τα σιχαθούμε. Έτσι και τα Μ.Μ.Ε., από την κακή χρήση που τους γίνεται, έστρεψαν, τελικά, τον άνθρωπο εναντίον τους. Και δεν είναι λίγο αυτοί που τα θεωρούν κατάρα και υπεύθυνα για πολλά δεινά. Και δεν είναι άδικη η κριτική που τους γίνεται. Δυστυχώς, αντί να βοηθάνε, τελικά, τον άνθρωπο, στρέφονται εναντίον του. Γίνονται όπλο καταστροφικό που βαράει κατευθείαν στο νου και την καρδιά του ανθρώπου. Όπλο που κρύβει από τον άνθρωπο την αλήθεια, που αλλοιώνει την πραγματικότητα. Που εμποδίζει την εξέλιξη. Περνάει, δηλαδή, με το μέρος της αντίδρασης. Της αντίδρασης που μάχεται τον ίδιο τον άνθρωπο και την ευτυχία του ανθρώπου.
Αυτό το εργαλείο, αυτός ο μηχανισμός, ανάλογα σε ποιανού χέρια βρίσκεται παράγει και το ανάλογο αποτέλεσμα. Αυτά τα πράγματα είναι γνωστά. Σε μια κοινωνία δίκαιη τα Μ.Μ.Ε. και η Τέχνη, πολύ περισσότερο, θα είναι με το μέρος του δίκαιου. Σε μια κοινωνία που θα σέβεται τον άνθρωπο τα Μ.Μ.Ε. και η Τέχνη στο σύνολό της, θα τον σέβονται. Και βέβαια, όλοι εδώ μέσα γνωρίζουμε, πως η κοινωνία που ζούμε δεν είναι δίκαιη. Δεν σέβεται τον άνθρωπο. Έτσι και τα Μ.Μ.Ε. της πατρίδας μας, και του υπόλοιπου «ελεύθερου» κόσμου, φυσικά, ούτε δίκαια είναι, ούτε τον άνθρωπο σέβονται.
Οι ιδιοκτήτες της κοινωνίας μας είναι και οι ιδιοκτήτες των Μ.Μ.Ε. Κάποια μικρά κανάλια, κάποιες μικρές εφημερίδες, κάποιες μικρές οάσεις, δεν είναι τίποτα περισσότερο και τίποτα λιγότερο, από την επιβεβαίωση του κανόνα. Τα Μ.Μ.Ε. ανήκουν στο κεφάλαιο και υπηρετούν το κεφάλαιο. Είναι εργαλείο τους και το χρησιμοποιούν για τους γνωστούς σκοπούς τους. Και εδώ, όπως και στα υπόλοιπα, άλλωστε, ο αγώνας πρέπει να γίνεται στο να αλλάξουνε τα Μ.Μ.Ε. χέρια. Και πρέπει αυτό να συμβεί, όχι, μόνον, για το κέρδος και το υπερκέρδος, που καρπώνονται οι ιδιοκτήτες τους, αλλά και για το γεγονός, πως τα Μ.Μ.Ε., πέρα από κερδοφόρα είναι και μέσον καταστολής. Είναι και εργαλείο αποβλάκωσης. Είναι και πηγή χυδαιότητας. Χώρος που κατασκευάζονται ο μελλοντικός άνθρωπος του σωλήνα.
Από τέτοια Μ.Μ.Ε., από εργαλεία δηλαδή που ανήκουν σε μια συγκεκριμένη τάξη της κοινωνίας μας, στην κυρίαρχη αστική τάξη, στην τάξη που σκοπό έχει το κέρδος, το κέρδος που συσσωρεύει με την εκμετάλλευση των ανθρώπων, θα περίμενε κανείς, τελικά, αυτά τα Μ.Μ.Ε. να μεταχειρίζονται καλύτερα τον άνθρωπο; Τον άντρα, τη γυναίκα, το παιδί; Τον εργαζόμενο, τον φοιτητή, τον μετανάστη; Όχι, βέβαια! Και πρέπει να πούμε πως τα χειρότερα δεν έχουν έρθει, ακόμα. Υπάρχουν πολλά περιθώρια για μεγαλύτερους εξευτελισμούς. Η αθλιότητα δεν έπιασε πάτο. Αν, τελικά, δεν γεμίσουν τα καντράν με σάρκες σκισμένες, με αίματα, με βγαλμένες κοιλιές και ντροπιασμένες προσωπικότητες, δεν πρόκειται να χορτάσει ο Μινώταυρος. Πρέπει να μας φτάσουνε στο χαμηλότερο σκαλί. Εκεί που θα αποκλείεται η αντίσταση. Γιατί εκείνο, τελικά, που φροντίζουν και τα Μ.Μ.Ε. -και με τα Μ.Μ.Ε.- είναι να καμφθεί η αντίσταση. Να παραδοθούμε!
Κανένας σοβαρός άνθρωπος δεν μπορεί -και δεν πρέπει- να είναι ευτυχισμένος για την ηθική της εικόνας των Μ.Μ.Ε. Χρειάζεται τάχα να πούμε πως από την εικόνα που εκπέμπουν τα Μ.Μ.Ε. φαίνεται, τελικά, το επίπεδο του πολιτισμού της ίδιας της αστικής κοινωνίας. Το επίπεδο της κοινωνίας της «ελεύθερης αγοράς», του «ελεύθερου κόσμου»;
Το επίπεδο της ηθικής εικόνας που εκπέμπεται από τα Μ.Μ.Ε., είναι άθλιο και τρισάθλιο. Βίαιο. Άγριο. Απάνθρωπο! Όπως, ακριβώς -και στην ουσία τους- είναι οι οικονομικές σχέσεις ανάμεσα στους ανθρώπους αυτής της κοινωνίας. Ανεργία, πείνα, πορνεία, ναρκωτικά, εξαθλίωση… για τους πολλούς. Και την ίδια ώρα ασύδοτη συγκέντρωσε πλούτου. Πολυτέλεια. Πρόκληση!
Όμως, με αφορισμούς -και καταγγελίες- δεν λύνεται, δυστυχώς, το πρόβλημα. Για να δοθεί η σωστή απάντηση στο ζήτημα αυτό -και στο ζήτημα αυτό- θα πρέπει πρώτα να δούμε -και να βρούμε- το βάθος του προβλήματος. Να φτάσουμε στη ρίζα του κακού. Εκεί που επωάζεται το αβγό του φιδιού.
Να ερευνήσουμε -και να εξηγήσουμε- τις αρχές και τις αξίες της ελεύθερης αγοράς, του αχαλίνωτου ανταγωνισμού, του αλόγιστου κέρδους. Τους όρους, και τους μηχανισμούς, δηλαδή, με τους οποίους -και μέσα στους οποίους- δημιουργήθηκαν και λειτουργούνε τα Μ.Μ.Ε! Να βρούμε τους σκοπούς που υπηρετούν και τα μέσα που χρησιμοποιούν.
Να κατανοήσουμε καλά το περιβάλλον μέσα στο οποίο ζουν και εργάζονται οι δημοσιογράφοι, οι τεχνικοί και οι καλλιτέχνες, όλος ο κόσμος των Media. Να μετρήσουμε σωστά τις αντιστάσεις τους και τη βοήθεια που παίρνουν από το κοινωνικό σύνολο. Τις “εντολές” που λαβαίνουνε από τους κοινωνικούς αγώνες. Να δούμε, τελικά, τους βαθμούς που βράζει η κοινωνική οργή. Τις διεκδικήσεις, που βάζει το εργατικό κίνημα γενικά και ειδικά. Να δούμε, τέλος, αν ο πολιτισμός, με όλες τις εκφάνσεις του, έχει τη θέση του μέσα στις καθημερινές εργατικές και λαϊκές διεκδικήσεις. Και τότε να μοιράσουμε τις ευθύνες. Γιατί όλοι έχουμε ευθύνες. Κανένας δεν είναι αθώος.
Πρέπει, επίσης, να σταματήσουμε, κάποτε, να κολακεύουμε τους εαυτούς μας. Τους “θεατές”. Γιατί και οι “θεατές” έχουν τις δικές τους μεγάλες ευθύνες γι’ αυτή -και γι’ αυτή- την άθλια κατάσταση. Γιατί και κείνοι, και εμείς, δηλαδή, είμαστε μέρος αυτής της διαδικασίας. Γιατί με την ενεργή παρουσία μας -η με την απουσία μας- βοηθάμε στη διαμόρφωση αυτής της πραγματικότητας στον τόπο μας και στον κόσμο. Όταν στηρίζουμε -η δε στηρίζουν- τον άλφα ή βήτα σταθμό, την άλφα ή τη βήτα εφημερίδα, το άλφα ή το βήτα κινηματογραφικό έργο, το άλφα ή το βήτα θεατρικό έργο, το τάδε ή το δείνα τραγούδι… Όταν παίρνουνε -η δεν παίρνουνε- μέρος στο πολιτικό και πολιτιστικό γίγνεσθαι. Όταν διεκδικούνε -εάν διεκδικούνε- μαζί με το “ψωμί, παιδεία, ελευθερία”, και θέατρα και κινηματογράφους και μέγαρα μουσικής και σωστή πληροφόρηση και γνώση για όλους. Όταν θέλουμε να έχουμε λόγο!
Και πρέπει, για να βρούμε και να μάθουμε ολόκληρη την αλήθεια, να ξεκινήσουμε ψάχνοντας και ερευνώντας πρώτα το γενικό. Το σύνολο, δηλαδή, της κοινωνίας. Και μετά να έρθουμε στο ειδικό. Στο μέρος. Σ’ αυτό που ο καθένας, για τους δικούς του λόγους, έχει το δικό του ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Αυτό το ιδιαίτερο ενδιαφέρον που έχετε και εσείς -και η παράταξή σας- για τον τρόπο που τα Μ.Μ.Ε. μεταχειρίζονται τον άνθρωπο και την αλήθεια.
Το ειδικό, για να φτάσει στη λύση του, πρέπει παράλληλα να λύνεται και το γενικό. Γιατί το γενικό θα δώσει την οριστική -και σωστή- απάντηση στο ζήτημα. Η εικόνα δε θα δικαιωθεί από μόνη της. Θα δικαιωθεί -και αυτή- μαζί με την κοινωνία. Όταν, τελικά και οριστικά, δικαιωθεί ο άνθρωπος!
ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ
Το 2004, τέσσερα χρόνια κιόλας με την είσοδο του 21ου αιώνα, στιγμές δηλαδή που η ανθρωπότητα θα ‘πρεπε να τις γιορτάζει με τιμές, σήμερα που μιλάμε, έχουμε μια κοινωνία βαθιά απελπισμένη. Έναν κόσμο, θα έλεγε κανείς, σε πλήρη σύγχυση. Ανθρώπους που ψάχνονται. Πολέμους χωρίς σωστές δικαιολογίες και καμία ιστορική δικαίωση.
Κοινωνικά και πολιτικά συστήματα που είχανε δώσει δείγματα και ελπίδα βρίσκονται σε υποχώρηση. Κινήματα ανθρώπων και κοινωνιών βρίσκονται σε ύφεση. Η προσωπική μας ζωή περνάει κρίση.
Ο κόσμος ολόκληρος φαίνεται να κρέμεται από μια κλωστή. Ποτέ δεν ήταν τόσο κοντά η απειλή της πυρηνικής καταστροφής. Και μεγάλωσε η πείνα. Και η ανεργία. Και ο αναλφαβητισμός. Και οι αρρώστιες. Και η αισχροκέρδεια. Και ο εξευτελισμός. Και η ταπείνωση!
Οι μεγάλες πληγές της ανθρωπότητας απλώνονται με μεγαλύτερες ταχύτητες, τώρα. Το περιβάλλον καταστρέφεται με μεγαλύτερη ευκολία. Εκατομμύρια παιδάκια, πεθαίνουν πριν ακόμα προλάβουν να χαμογελάσουν στον ήλιο. Η δύναμη, σήμερα, βρίσκεται σχεδόν ολόκληρη -και ολοκληρωτικά- σε ιμπεριαλιστικά χέρια. Σε χέρια που ποτέ δεν ήτανε καθαρά και που, σήμερα, είναι ακόμα πιο βρόμικα, καθώς έχει μειωθεί στο ελάχιστο η αντίσταση. Τα χρηματιστήρια, ελεύθερα και γκανγκστερικά, χωρίς το σοσιαλισμό σε ενέργεια και δράση να τα πολεμάει, μόνα τους, αχαλίνωτα, κοστολογούνε το άνθρωπο, τις ώρες του, τις μέρες του, τις ανάσες του, τον ιδρώτα του και αποφασίζουν για τη ζωή του και για την υπόληψή του. Βρισκόμαστε στην κορυφή της καπιταλιστικής αλαζονείας, στην κορυφή της ιμπεριαλιστικής ηθικής. Όλα στο ζύγι. Όλα στο σφυρί. Μυαλά, κορμιά, αξίες! Ένα απέραντο μπορντέλο που όλα πωλούνται και όλα αγοράζονται.
ΤΟ ΕΙΔΙΚΟ
Και επόμενο είναι τα στρώματα που χτυπιούνται περισσότερο από αυτή την κατάσταση, να είναι τα κοινωνικά αδυνατότερα. Το παιδί. Η γυναίκα. Αυτά τα στρώματα που για ιστορικούς λόγους δεν πρόλαβαν, γιατί δεν τα άφησαν, να πάρουν τη θέση που τους πρέπει στον κόσμο.
Η γυναίκα, και μέσα στα Μ.Μ.Ε., είτε σαν εργαζόμενη, είτε σαν παρουσία, έχει την ίδια αξία με αυτή που της επιτράπηκε στην υπόλοιπη καπιταλιστική κοινωνία. Είναι ένα πρόσωπο, βουβό. Υπηρετικό. Ντεκόρ. Κουβαλάει φορτία. Εξυπηρετεί! Διασκεδάζει!
Η Γυναίκα χρησιμοποιείται και από αυτά για κράχτης των εμπορευμάτων, των ειδήσεων, των συναισθημάτων. Τα Μ.Μ.Ε. -και αυτά- με τη βοήθεια και των καλλιτεχνών είναι αλήθεια, απλώνουν το μυαλό και το κορμί της γυναίκας πάνω στα χειρουργικά τραπέζια του κέρδος και τεμαχίζουν ένα-ένα τα μέλη της, αργά, σαδιστικά, βασανιστικά, ηδονιστικά.
Πάνω στον γυναικείο κορμί ο καπιταλισμός κάνει ασκήσεις. Τοποθετεί τα σημαιάκια της επιρροής του. Εξασκεί τη δύναμή του. Και ασελγεί αδιάκοπα και με χίλιους τρόπους.
Τα 2/3 των αναλφάβητων της γης είναι γυναίκες. Τι μεγαλύτερη προσβολή απ’ αυτό! Μισό εκατομμύριο πεθαίνουν πάνω στη γέννα. Εκατό εκατομμύρια από αυτές εξοντώνονται, είτε σαν έμβρυα, είτε σαν νήπια, μόλις, δηλαδή, βγούνε στον κόσμο, μόνο και μόνο, γιατί είναι και γεννήθηκαν γυναίκες.
Έτσι η Αναστασίες, οι Σελήνες, οι Βίρνες και οι Μίρνες και όλες οι άλλες “ηρωίδες” της t.v. πρέπει να θεωρούνται τυχερές! Έτσι όλα αυτά τα ζωντανά που χορεύουν και γαβγίζουν στα «μπράβο», στα πρωϊνάδικα και στα ξενυχτάδικα βγάζοντας κραυγές απελπισίας πρέπει να φαντάζουν προνομιούχες. Έτσι τα καλλιστεία και τα σκυλάδικα πρέπει να φαίνονται οάσεις και χαρούμενα πανηγύρια. Έτσι όλες αυτές οι εξομολογήσεις, οι διάφοροι ψυχολόγοι και γυρολόγοι, όλοι αυτοί οι μάγειρες και οι μαγείρισσες, που μπαίνουν κάθε μέρα στα σπίτια μας είναι μέρος του γενικού σκηνικού της αθλιότητας και του εξευτελισμού. Είναι μέρος του καπιταλιστικού τρόπου ζωής. Αφού η εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο είναι το θεμέλιο αυτής της κοινωνίας, όλα τα άλλα έπονται!
Και μην παριστάνουμε τους έκπληκτους για τις χιλιάδες πορνομάγαζα, για τα σφαγεία των ανήλικων στα διάφορα κρυφά και φανερά μπαρ. Μην παριστάνουμε τους έκπληκτους για τα τρυπημένα με δηλητηριασμένες σύριγγες μπράτσα των νέων ανθρώπων. Η χώρα μας, δια νόμου πια, αναγνωρίζει την πορνεία σαν επάγγελμα. Και οι πέτρες έχουν μείνει στη θέση τους, ακόμα.
Να μιλήσουμε για το παιδί, για τον άνεργο, για τον ανασφάλιστο; Να μιλήσουμε για τα χαμένα χρόνια των σπουδών; Να μιλήσουμε για τις ανύπαρκτες συντάξεις, για την αποψίλωση του κράτους πρόνοιας; Να παραληρήσουμε αυτή τη ζωή με τη ζωή της άρχουσας τάξης, του κεφαλαίου, της κομπίνας, της ασυδοσίας και της πρόκλησης;
ΟΙ ΕΥΘΥΝΕΣ
Όλη αυτή η θλιμμένη πραγματικότητα, όλη αυτή η καταστροφή, όλη αυτή η προσβολή, πρέπει να το πούμε, συμβαίνει χωρίς τη σοβαρή κριτική από την τέχνη. Περνάει, σχεδόν, απαρατήρητη και ασχολίαστη από τον δημοσιογράφο. Δεν την πολεμάει, όσο θα ‘πρεπε, ο κινηματογράφος, το θέατρο, το τραγούδι…
Για πολλούς καλλιτέχνες και δημοσιογράφους, είναι τίτλος τιμής η αποχή από τις μάχες και από τους χώρους που δένεται το ατσάλι. Ο αναχωρητισμός για πολλούς καλλιτέχνες και δημοσιογράφους έγινε ιδεολογία -και δικαιολογία- και τρόπος ζωής. Είτε γιατί φοβήθηκαν, είτε γιατί κουράστηκαν, είτε από συμφέρον. Η παράδοση, για όλους αυτούς έχει συντελεστεί. Το γονάτισμα έχει ήδη προκύψει. Και αυτοί συντηρούν τα Μ.Μ.Ε. Αυτοί υπηρετούν τα Μ.Μ.Ε.
Η υποταγή στην εξουσία γονατισμένων ανθρώπων στα Media, στην ουσία, αυτή η υποταγή, αφήνει την πραγματικότητα -την αληθινή πραγματικότητα και όχι την εικονική- χωρίς αληθινό συγγραφέα, χωρίς αληθινό σκηνοθέτη, χωρίς αληθινό δημιουργό, χωρίς αληθινούς καλλιτέχνες. Η πραγματικότητα, η αληθινή και όχι η εικονική πραγματικότητα, μένει χωρίς εκφραστές και γίνεται έτσι, ακόμα αθλιότερη. Με αποτέλεσμα να μένουν στο σκοτάδι οι μεγάλες στιγμές και οι ωραίες περιοχές του ανθρώπου. Να μένουν στο σκοτάδι ανεπανάληπτες στιγμές για τον πολιτισμό. Στιγμές που δείχνουν -και αποδείχνουν- τις απεριόριστες και καταπληκτικές δυνατότητες του ανθρώπου, της ανθρωπότητας.
Όλο αυτό το γονατισμένο υπηρετικό προσωπικό των Media, όλοι αυτοί οι τσαρλατάνοι της πληροφορίας και της τέχνης, υπακούοντας συνειδητά τυφλά -και δουλικά- στους μηχανισμού, στους εργολάβους και στους σατανιστές και σφετεριστές της εξουσίας, αντικειμενικά στέκονται εμπόδιο στην αληθινή τέχνη, στην αληθινή πληροφορία. Η τυφλή υποταγή τους εμποδίζει τις καλλιτεχνικές αναφορές στα μεγάλα επιτεύγματα, της επιστήμης, της εργασίας, της τέχνης. Κρύβει, συνειδητά, τα μεγάλα άλματα των ανθρώπων. Κρύβει, σκόπιμα, πως την ίδια ώρα που αυτοί ασχημονούν χαριεντιζόμενοι έρημες και άγονες εκτάσεις σπέρνονται, ποτίζονται και καρπίζουνε. Νερά και μέταλλα μπαίνουν στην υπηρεσία του ανθρώπου. Μυαλά που ξεκινάνε από το τίποτα και αποχτάνε συνείδηση. Εργοστάσια και εργάτες που πολεμάνε τις ελλείψεις. Ανθρακωρύχοι και ανθρακωρυχεία. Δρόμοι, συγκοινωνίες, επικοινωνίες, τηλεόραση, δορυφόροι. Ακτίνες λέιζερ. Μικροχειρουργική, μικροτσίπ, απίστευτα πράγματα δηλαδή. Πράγματα και ποιήματα που δεν μπόρεσε κανένας Ιούλιος Βερν να προβλέψει!
Ανθρώπινες σχέσεις, καθαροί έρωτες, θυσίες, αλτρουισμοί. Μανάδες που μεγαλώνουν το μέλλον. Μεγάλες διαδηλώσεις και κυνηγητά με τις αστυνομίες. Όλη αυτή η ευτυχία. Όλη αυτή η κοσμογονία. Όλα αυτά τα αριστουργήματα που στήνονται στον τοίχο φωνάζοντας, “ο άνθρωπος είναι όμορφος και η ανθρωπότητα το ίδιο”. Και εκτελούνται γι’ αυτό, από τους εχθρούς της ομορφιάς και τις ανθρωπότητας.
Όλα αυτά τα υψηλά οικοδομήματα του ανθρώπου, δυστυχώς, δε γίνονται, όσο θα ‘πρεπε, παραδείγματα αισιόδοξα για την τέχνη και τους καλλιτέχνες. Για τα Μ.Μ.Ε. Μένουν βουβοί οι δημοσιογράφοι, οι δημιουργοί, και οι άλλοι συντελεστές των Μ.Μ.Ε., στην ίδια την ανθρώπινη δημιουργία, στην ίδια τη ζωή.
Σ’ αυτό το πανηγύρι της εξέλιξης, της μετεξέλιξης της ύλης και των ανθρώπων, δεν ενθαρρύνουνε, όσο θα ‘πρεπε, την αλήθεια. Δεν επιβραβεύουνε το σωστό και το δίκαιο. Αποσιωπούν ένοχα την ίδια την πραγματικότητα. Κατασκευάζουνε ψεύτικους κόσμους και ψεύτικες συνειδήσεις. Και είναι επόμενο να μεταχειρίζονται το ίδιο χυδαία -και απάνθρωπα- τον ίδιο τον άνθρωπο.
Η ΑΣΧΗΜΗ ΤΕΧΝΗ
Στη θέση αυτής της ομορφιάς, στη θέση αυτής της αλήθειας, βλέπουμε όλη αυτή τη φτήνια και τη χυδαιότητα. Όλη αυτή την ανεπανάληπτη ψευτιά και κακογουστιά. Βλέπουμε αυτή την απέραντη θλίψη. Όλη αυτή την πληγωμένη και δηλητηριασμένη αξιοπρέπεια. Όλη αυτή την ντροπιασμένη δυστυχία. Όλα αυτά τα περιττώματα και τα ξερατά του κοινωνικού συστήματος που ζούμε.
Και βλέπουμε ακόμα όλα αυτά τα κακόγουστα και εξωγήινα αχαραχτήριστα πλάσματα που κινούνται στις τηλεοράσεις και στα άλλα “θεάματα”, να προσπαθούν να μιμηθούνε τους ανθρώπους. Να ντύνονται με περίεργα ντυσίματα. Να κινούνται σε περίεργους χώρους που φαντάζουνε σαν σπίτια ανθρώπων.
Και ακούμε άναρθρες και περίεργες κραυγές. Και βλέπουμε τα ακαταλαβίστικα και πρωτόγονα “δημιουργήματα” τους που μοιάζουνε με αυτά των πρώτων ανθρώπων, με αυτά των σπηλαίων.
Και προσπαθούμε να παρακολουθήσουμε αυτές τις παρδαλές ιστορίες που τις παρουσιάζουν σαν ιστορίες ανθρώπων. Προσπαθούμε να καταλάβουμε μέσα από όλον αυτόν τον καταιγισμό των χειρονομιών και των προσβλητικών νοημάτων τι γλώσσα μιλούν όλα ετούτα τα υποκινούμενα.
Και βλέπουμε τη γυναίκα κρεμασμένη και περασμένη στα τσιγκέλια των τηλεοπτικών κρεοπωλείων να την πουλάνε για τα σκυλιά, αφού καθημερινά, χάνει την αξία της. Να τη μετατρέπουνε σε περιοδεύοντα τσίρκο για να γελάνε και να διασκεδάσουνε οι άρρωστοι. Να τη μαχαιρώνουν. Να τη γυμνώνουν. Να την προσβάλουν και να την ταπεινώνουν.
Η ΔΥΣΤΥΧΙΑ ΤΟΥ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΥ ΣΤΑ Μ.Μ.Ε
Και γεμίζουμε θλίψη και πόνο, γιατί οι δημοσιογράφοι και οι καλλιτέχνες, όλοι οι άνθρωποι των Media, με άλλη αποστολή και άλλες αξίες, αναγκάζονται ή δέχονται από μόνοι τους, ή υποκύπτουν, και κάνουνε αυτά τα εγκλήματα, αυτές τις γελοιότητες, αυτά τα εξαμβλώματα, που παρουσιάζονται σαν πληροφόρηση, σαν τέχνη.
Και μελαγχολούμε που βλέπουμε αυτούς τους ανθρώπους, που θα ‘πρεπε να ήταν στην πρώτη γραμμή της αντίστασης, να ανοίγουν τις πόρτες για να μπούνε μέσα και να λεηλατήσουν τα μυαλά και τις καρδιές μας οι έμποροι και οι φαρισαίοι. Να γίνονται υπηρέτες του άσχημου και του κακού. Μεταφορείς και διαμεσολαβητές της αθλιότητας και της ταπείνωσης. Φτωχοί χωροφύλακες ξένων προς τον άνθρωπο και τον πολιτισμό του συμφερόντων.
Βλέπουμε τους δημοσιογράφους και τους καλλιτέχνες, εκτός από ελάχιστες εξαιρέσεις, αντί να ορθώσουνε διαχωριστικές γραμμές στο άθλιο, αντί να προστατεύουνε το ωραίο, να υποκύπτουν με φθηνά ελατήρια στις εντολές και στις “παραγγελίες” των εμπόρων της πληροφόρησης και της τέχνης. Των εμπόρων της ανθρώπινης εκμετάλλευσης. Των εμπόρων του κοινωνικού λευκού θανάτου.
Οι άνθρωποι των Media, δημοσιογράφοι, καλλιτέχνες, τεχνικοί -και με ευθύνη δική τους- βαρύνονται με τη βαριά κατηγορία που τους αποδίδεται, ότι συνειδητά ή ασυνείδητα δεν μετασχηματίζουνε την αντικειμενική πραγματικότητα, ολόκληρη την αντικειμενική πραγματικότητα, την αληθινή πραγματικότητα σε τέχνη, για να γίνεται πιο προσιτή στον άνθρωπο. Να γίνεται ευκολοδιάβαστη και κατανοητή. Να φτάνει σε όλα τα αυτιά η σωστή πληροφορία, η σωστή γνώση….
ΚΑΙ ΟΙ ΘΕΑΤΕΣ
Και βλέπουμε, δυστυχώς, μαζί με τους συμβιβασμένους ανθρώπους των Media και τους συμβιβασμένους θεατές -κόντρα στα συμφέροντά τους και στις αξίες τους- να τρέχουνε πίσω από το ψέμα και το γελοίο. Να στηρίζουνε τον βιασμό της συνείδησης. Το παράλογο. Να λαβαίνουνε και εκείνοι μέρος στο καρναβάλι της βίας, του ψεύτικου και αγορασμένου σεξ, της ηλιθιότητας και της βλακείας.
Τα πρωινά καφενεία, τα ωροσκόπια και τα σίριαλ, όλες αυτές οι ανοησίες, οι Ράμπο και τα Ζόμποι, η βία και ο χαβαλές, έχουνε και την ηθική υποστήριξη του κόσμου. Του θεατή που διαμορφώνει την “κοινή γνώμη”. Των ανθρώπων που στέκονται απέναντι από την τηλεόραση με τα χέρια ψηλά. Παραδομένοι και αυτοί. Που εκτελούνε τις εντολές αδιαμαρτύρητα. Που “διασκεδάζουν” με τα φρικτά και τα ανούσια που συμβαίνουν μπροστά τους..
«Δικά» μας παιδιά είναι όλα αυτά τα χουλιγκανάκια που ουρλιάζουνε και χειροκροτούνε άκριτα. Από τα δικά μας σπίτια ξεκινάνε όλα αυτά τα αγόρια και τα κορίτσια που στολίζουνε τα ντεκόρ των αγοροπωλήσεων των σταθμών. Που κρέμονται γυμνά στα περίπτερα. Δικά μας κομμάτια είναι όλες αυτές οι γλάστρες που στολίζουνε τους παρουσιαστές.
Οι οικογένειές μας στέλνουνε τα παιδιά τους να κάνουνε ερωτικά αερόμπικ από τα χαράματα. Να γαβγίζουνε ξεβράκωτα και να χτυπιούνται ασταμάτητα από τοίχο σε τοίχο. Να παρακολουθούνε κιλότες και σουτιέν σε επιδείξεις μόδας από το πρωινό τους ξεκίνημα..
ΟΙ ΕΛΠΙΔΕΣ
Γενικεύουμε, γιατί δεν είμαστε μακριά από το γενικό που παρουσιάζουμε, αν δεν πάρουμε μέτρα. Βαράμε τους κινδύνους δυνατά, γιατί δεν θέλουμε να φτάσουμε στο σημείο να πούμε οριστικά, “πάει, τέλειωσε ο κόσμος”.
Γιατί δεν πρέπει να απογοητευτούμε και να φωνάξουμε οριστικά, “πως δεν μπορεί η ζωή να πάει μπροστά χωρίς τους άξιους “Διαμεσολαβητές”, ανάμεσα στην πληροφορία, την τέχνη και τον άνθρωπο. Χωρίς τους καλλιτέχνες και τους δημοσιογράφους».
Αυτούς που έχουν αποστολή τους να μας βοηθούν να ανοίγουμε την καρδιά και το μυαλό μας για να κατανοήσουμε τον κόσμο καλύτερα, και για να τον αλλάξουμε, “σύμφωνα με το κέφι μας και τις επιθυμίες μας και σύμφωνα και με τις ανάγκες μας”, όπως λέει ο ποιητής.
Γενικεύουμε γιατί θέλουμε να ακουστεί δυνατά η φωνή μας. Θέλουμε να φανεί το επείγων του πράγματος. Θέλουμε να δούμε -και να δείτε- και σεις, και να μην περάσει απαρατήρητο από κανέναν, πως ακόμα και μέσα στα βαθιά σκοτάδια των ημερών μας, στις χειρότερες συνθήκες του αιώνα μας, δεκάδες, εκατοντάδες, χιλιάδες λουλούδια σκάνε καθημερινά στον ήλιο.
Δεν πρέπει να περάσει ασχολίαστο, πως εκατοντάδες, χιλιάδες, εκατομμύρια άνθρωποι, και ανάμεσά τους και δημοσιογράφοι και τεχνικοί και καλλιτέχνες, σκάβουνε και σπέρνουνε και παλεύουνε, με τα νύχια και με τα δόντια, σε άγονα χωράφια, κάτω από άγριες συνθήκες, για να κρατήσουν ζωντανό τον άνθρωπο, να τον κρατήσουν στο ύψος του.
Δεν πρέπει -σε καμία περίπτωση- να περάσουν απαρατήρητες οι χιλιάδες εστίες αντίστασης. Οι άνθρωποι -οι δημοσιογράφοι και οι καλλιτέχνες- που ταμπουρώνονται και ετοιμάζονται για τη μεγάλη επίθεση. Όλοι αυτοί που θα πάρουνε εκδίκηση για τους ίδιους και για τα όνειρα.
Και όλα ετούτα, δεν είναι τα ποιητικά τα λόγια, είναι τα ίδια τα ποιήματα που γράφουνε οι εργάτες, οι εργαζόμενοι, οι δημοσιογράφοι και οι καλλιτέχνες, που έχουν συνείδηση της αποστολής τους. Και είμαστε αρκετοί. Τόσοι, όσοι χρειάζεται, για να αλλάξει ο κόσμος.
Σας ευχαριστώ
